BẢO UYÊN -
Lo ngại dùng phải thực phẩm bẩn, ngâm hóa chất, thời gian gần đây nhiều bà nội trợ sẵn sàng chi ra số tiền lớn để mua máy đo an toàn thực phẩm được rao bán trên mạng. Vấn đề là liệu chiếc máy này có giúp người tiêu dùng tìm được sản phẩm đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm hay không?
Tiện dụng
Theo tìm hiểu của Sài Gòn Tiếp Thị, phần lớn những thiết bị đo an toàn thực phẩm có mặt trên thị trường hiện nay được nhập khẩu từ Nga. Sản phẩm có thiết kế nhỏ gọn, với một đầu dò có nắp đậy, dùng để cắm vào thực phẩm đo chỉ số nitrat tồn dư. Còn mặt trước là màn hình cảm ứng với bốn nút điều hướng.
Theo lời người bán thì loại máy này có thể kiểm tra được 100 loại sản phẩm khác nhau. Cách sử dụng máy cũng khá đơn giản. Người dùng chỉ cần chọn loại thực phẩm cần đo, đưa đầu dò vào và nhấn nút OK. Khoảng 20 giây sau trên màn hình sẽ hiện ra chỉ số nitrat tồn dư trên sản phẩm bằng tiếng Việt. Được biết giá bán sản phẩm này khoảng 3,5-8 triệu đồng/cái.
Theo số điện thoại trên một trang web bán máy đo nitrat, phóng viên gọi đến gặp nhân viên bán hàng và được giải thích rằng loại máy này có khả năng nhận biết khá chi tiết lượng dư hóa chất tồn đọng trong rau củ quả, thịt cá… Đồng thời, máy cũng đưa ra các cảnh báo nên hay không nên sử dụng thực phẩm này.
Khi được hỏi tại sao sản phẩm được quảng cáo là sản xuất tại Nga nhưng lời cảnh báo và danh mục thực phẩm cài trong máy lại hiển thị bằng tiếng Việt, người bán hàng cho biết vì công ty nhập khẩu đã ký kết hợp tác với nhà sản xuất bên Nga nên máy đã được cài tiếng Việt dành riêng cho người tiêu dùng Việt Nam. Đoán khách hàng còn băn khoăn, người bán nói luôn: “Sản phẩm có giấy tờ đầy đủ, có cả giấy chứng nhận của Bô Y tế. Bảo hành 12 tháng. Nếu phát hiện máy đo sai, cửa hàng sẽ hoàn tiền lại hoặc đổi máy mới cho khách”.
Những tính năng hữu hiệu được quảng cáo của sản phẩm dường như đã chạm đúng vào tâm lý lo sợ của người tiêu dùng trong nước khi tình trạng thực phẩm bẩn, ngâm hóa chất tràn lan như hiện nay.
Chị Lan, nhân viên một cửa hàng kinh doanh rau củ quả trên đường Phan Đình Phùng (quận Phú Nhuận, TPHCM), cho biết thời gian gần đây một số người mang theo thiết bị này đến kiểm tra rau quả cửa hàng xem có đạt chuẩn an toàn không. “Dù tất cả các mặt hàng chúng tôi bán đều có chứng nhận VietGAP, nhưng họ vẫn muốn tự dùng máy kiểm tra trước khi mua. Có khách còn khuyên cửa hàng nên sắm một chiếc để tăng thêm uy tín”, chị Lan kể.
Còn chị Huyền nhà ở quận 8 cho biết, từ ngày có con nhỏ, vấn đề thực phẩm bẩn luôn khiến chị không an tâm. Làm thế nào để mua được bó rau không tồn dư thuốc trừ sâu, trái chuối không ngâm thuốc mà giá cả vẫn không quá đắt cho con ăn không phải là chuyện dễ dàng với những người bận rộn như chị.
Sau khi nghe bạn đồng nghiệp ở cơ quan chia sẻ, chị quyết định đặt mua một máy đo thực phẩm an toàn nhập khẩu từ Nga, với giá 5 triệu đồng. Chị cho biết tới giờ chị chưa nhận được hàng nên chưa biết hiệu quả như thế nào, nhưng theo lời người bạn nói thì có vẻ máy đo hữu hiệu. “Máy nhỏ gọn nên khi đi chợ hay siêu thị chị ấy thường mang theo để kiểm tra”, chị Huyền kể.
Chỉ sàng lọc bớt
Trao đổi với Sài Gòn Tiếp Thị, tiến sĩ Nguyễn Đăng Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn nông nghiệp nhiệt đới, cho biết đúng là trên thị trường hiện nay có những chiếc máy có thể đo được hàm lượng nitrat trong thực phẩm chỉ bằng một thao tác đơn giản là cắm đầu kim của máy vào thực phẩm. Tuy nhiên, không thể dựa vào mỗi chỉ số nitrat để kết luận thực phẩm có an toàn hay không. Theo ông Nghĩa: “Còn có dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, chất tăng trưởng cũng ảnh hưởng đến độ an toàn của thực phẩm. Chiếc máy này chỉ giúp được một phần nhỏ nào đó thôi”.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghệ sinh học, cũng cùng nhận định, cho rằng thật sai lầm khi nghĩ rằng hàm lượng nitrat ở ngưỡng an toàn đồng nghĩa với việc thực phẩm an toàn.
Theo bà Hạnh, nitrat (NO3) tồn dư trong thực phẩm rau củ là do sử dụng quá nhiều phân bón hóa học. Bản thân NO3 không phải là chất độc nhưng khi vào hệ tiêu hóa sẽ bị khử thành NO2 là một chất có thể gây ung thư. Do vậy, thiết bị này chỉ có thể giúp người tiêu dùng sàng lọc, tránh một trong rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến vệ sinh an toàn thực phẩm.
