YÊN KHÊ -
Các chuyên gia cảnh báo cư dân trên các đảo Thái Bình Dương sẽ chịu nhiều thiệt hại nhất do lượng cá đánh bắt sụt giảm.
Đánh bắt quá mức có nguy cơ phá hỏng ngành cá ngừ toàn cầu có giá trị hơn 42 tỉ đô la Mỹ. Một báo cáo của tổ chức Pew Charitable Trusts đã chỉ ra rõ các nguồn doanh thu đáng kể của ngư dân, nhà máy chế biến và các nhà bán lẻ từ việc đánh bắt các giống cá ngừ đang ngày càng cạn kiệt.
Bảy giống cá ngừ quan trọng nhất về mặt thương mại có giá trị cuối cùng đạt hơn 40 tỉ đô la Mỹ, theo một báo cáo của Pew. Ảnh: Alamy
Hiện bảy giống cá ngừ có giá trị thương mại cao nhất gồm Sọc dưa (Skipjack), Vây dài (Albacore), Mắt to (Bigeye), Vây vàng (Yellowfin), Vây xanh Đại Tây Dương (Atlantic Bluefin), Vây xanh Thái Bình Dương (Pacific Bluefin) và Vây xanh miền Nam (Southern Bluefin) – tạo ra doanh thu 12 tỉ đô la Mỹ cho ngư dân trong năm 2014, trong khi giá trị đầy đủ, bao gồm tổng số tiền thanh toán của người tiêu dùng cuối cùng tại siêu thị và nhà hàng trên khắp thế giới, được ước tính là 42 tỉ đô la Mỹ.
“Chẳng có gì bí mật cả. Cá ngừ là nguồn lợi kinh doanh lớn”, Amanda Nickson, Giám đốc bảo tồn cá ngừ toàn cầu của Pew nói. “Giờ đây, lần đầu tiên, chúng ta có thể đấu tranh và đặt ra mức giá thực tế để bảo tồn và quản lý những giống cá quan trọng về cả thương mại và sinh thái đang gặp nguy hại này”.
Báo cáo của Pew Charitable Trusts cũng nêu lý do vì sao cá ngừ là một nguồn thu mang tính sống còn của cộng đồng ngư dân, đặc biệt tại các đảo Thái Bình Dương bởi tổng giá trị đánh bắt ở Thái Bình Dương được ước tính khoảng 22 tỉ đô la Mỹ trong năm 2014. Lượng cá khai thác có nguy cơ giảm, trừ phi doanh nghiệp và chính phủ các nước, đặc biệt là Nhật Bản, Mỹ và châu Âu, đồng ý tuân theo các giới hạn đánh bắt để nguồn cá được phục hồi. 5 trong 8 loài cá ngừ có nguy cơ tuyệt chủng do đánh bắt quá mức, theo dự báo của các nhà bảo tồn.
Cuộc tranh đấu tại thời điểm liên quan rất nhiều với một thực tế rằng, những thành phần khai thác cá “chiếu dưới” đặc biệt là các đảo ở Thái Bình Dương, nhận ra giá trị của tài nguyên mà họ có, và muốn có phần trong đó. Và những ai trong lịch sử từng đánh bắt cá ngừ sẽ không nhất thiết chấp nhận cho đi phần lợi này.
“Chúng tôi không muốn thấy lượng cá ngừ suy giảm vì các quốc gia tham gia không đồng ý hợp tác đúng cách”, Nickson – người đã kêu gọi nên đánh bắt có giới hạn dựa trên thông tin khoa học để nuôi dưỡng nguồn cá đang suy giảm như giống cá ngừ Vây xanh Thái Bình Dương và phục hồi cũng như ngăn chặn khai thác quá mức các giống khác như Cá ngừ Sọc dưa – nói .
Ngành cá ngừ hiện tại chủ yếu “nói cho có” khi cần nỗ lực quản lý tốt hơn nguồn thủy sản cá ngừ, Nickson cho biết, nhưng bà khen ngợi các bước đi của một vài nhà bán lẻ và nhà chế biến hải sản của Anh. Tesco, Sainsbury, Asda, M & S, Morrisons và Co-op gần đây ủng hộ lời kêu gọi cắt giảm lượng cá ngừ đánh bắt tại Ấn Độ Dương nhằm phục hồi đàn cá.
“Có hai cách mà chúng ta sẽ thấy thay đổi trong chuỗi cung ứng”, Nickson nói. “Hoặc là một quá trình pháp lý quy định rằng bạn chỉ có thể đánh bắt chừng này lượng cá, buộc các ngành công nghiệp phải điều chỉnh theo; hoặc bạn sẽ thấy áp lực thị trường từ các nhà bán lẻ nói rằng chúng tôi không muốn mua từ bất kỳ nguồn cung cấp nào mà thực sự không thể chứng minh cụ thể mức độ bền vững. Người tiêu dùng cần mua được cá ngừ và không phải lo lắng về nguồn gốc. Việc quản lý nguồn cung tốt hơn tùy thuộc vào các nhà chế biến và bán lẻ cá ngừ”.
Phần lớn quan tâm của các chuyên gia bảo tồn trong thời gian qua đã tập trung vào nguồn cá ngừ vây xanh. Mặc dù chưa được liệt kê vào giống cá “có nguy cơ tuyệt chủng” của Liên minh Quốc tế Bảo tồn thiên nhiên nhưng lượng cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương hiện đã cạn kiệt, suy giảm đến mức dưới 3% so với lượng cá từng có trong lịch sử. Con số này hồi năm 2012 đã nằm dưới mức 4%.
Báo cáo ước tính rằng có tới 17.000 tấn cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương bị đánh bắt trong năm 2014 đã có giá trị cuối cùng là 770 triệu đô la Mỹ. Để so sánh, 2,8 triệu tấn cá ngừ Sọc dưa Skipjack được đánh bắt trong năm 2014, hiện không bị khai thác quá mức và thường được sử dụng để đóng hộp, có một giá trị cuối cùng là 17,7 tỉ đô la Mỹ.
