Tại phố cổ Hội An (Quảng Nam), bên cạnh những món ăn mang tính truyền thống địa phương còn có khá nhiều món ăn ngoại nhập từ những thế kỷ trước. Món xíu mà (chí mà phù hay còn gọi là chè mè đen) là một trong những món ăn độc đáo, tiêu biểu, được nhiều người dân và du khách ưa thích là một trong số ấy.
Tôi cho rằng một trong những nơi bán xíu mà được biết đến nhiều ở Hội An là gánh hàng của một giáo viên đã về hưu trên đường Nguyễn Trường Tộ (đối diện với Trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi và tàn tật Quảng Nam – số 108) thuộc thành phố Hội An (Quảng Nam).
Người bán cho biết nghề bán xíu mà vốn do cha cô đảm trách, nay vì tuổi tác cao, không còn tự đi bán được nên cô thay. Gánh xíu mà của cô bán vào mỗi buổi sáng từ 6 giờ đến 10 giờ. Tổng số chén bán ra khoảng 100 chén với giá 5.000 đồng/chén. Người bán lời khoảng 250.000 đồng sau khi trừ chi phí.
Đưa từng muỗng xíu mà nóng hổi vào miệng, tôi cảm nhận được mùi thơm nhẹ của mè lan tỏa, vị ngọt tan biến ngay đầu lưỡi cùng với mùi thơm khó tả của các loại lá cây và dược liệu. Nhiều người cho rằng đây là “món ăn vị thuốc” có tác dụng chữa các bệnh về tiêu hóa, giải nhiệt, chống cảm nắng, suy nhược cơ thể…
Nguyên liệu chính làm ra món xíu mà là mè đen, bột khoai, thanh địa, thục địa, rau má, rau bồ ngót, lá mơ, đường… và vài vị thuốc bắc khác nữa để tạo thêm cái “hồn cốt” của món xíu mà. Khi nấu chín, xíu mà có màu đen sánh, mùi thơm lan tỏa.
Những du khách thích thưởng thức ẩm thực có thể sắp xếp thời gian ghé gánh xíu mà trên đường Nguyễn Trường Tộ, thành phố Hội An khi đi du lịch tại phố cổ này.
Tiên Sa (Quảng Nam)
