ANH ĐÀI -
Theo quy định mới tại thông tư vừa được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, từ ngày 1-7-2016 sẽ cấm nhập khẩu máy móc, thiết bị công nghệ đã qua sử dụng có tuổi đời trên 10 năm. Trước đó, quy định này là 5 năm. Tại TPHCM, thực tế trong những năm qua, thị trường mua bán thiết bị, máy móc đã qua sử dụng khá nhộn nhịp, và cũng từng có những ý kiến lo ngại rằng nếu không có sự kiểm soát tốt thì sẽ tràn lan rác thải công nghiệp.
Biến cũ thành mới
Tại TPHCM, thực tế trong những năm qua, thị trường mua bán thiết bị, máy móc đã qua sử dụng khá nhộn nhịp.
Dọc quốc lộ 1A đoạn từ cầu Đồng Nai (thị xã Dĩ An, Bình Dương) đến huyện Bình Chánh (TPHCM), nhiều năm qua đã tồn tại một khu vực chuyên bán các loại phụ tùng, thiết bị và máy móc cũ, tập trung nhiều nhất vẫn là các mặt hàng phục vụ công nghiệp, cơ khí, vận tải. Những loại máy móc này chủ yếu hàng đã qua sử dụng nhiều năm, nhập lại từ Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Mỹ, Đức…
Các loại máy xúc, xe ủi, xe nâng của nhiều hãng với nhiều kích thước, chủng loại. Phần lớn những loại xe này đều hết hạn sử dụng ở nước ngoài, nhiều chiếc được sản xuất từ trước những năm 1980-1990, được nhập về Việt Nam với giá phế liệu. Sau khi tân trang, xe được bán từ 300 triệu đồng đến 1,8 tỉ đồng, tùy thuộc vào năm sản xuất. Theo các chủ cửa hàng, phần lớn xe từ nước ngoài thải ra, nhập về không còn tốt, có cái chỉ là đồ phế liệu, phải tân trang, sửa chữa lại mới bán được.
Còn từ ngã tư An Sương đến hương lộ 2 tập trung khá nhiều cửa hàng bán máy cơ khí chế tạo cũ. Tại khu “chợ” này, những người có nhu cầu có thể tìm thấy các loại máy CNC (điều khiển tự động), từ phay, tiện, bào đến máy ép, thổi nhựa, khí nén, khoan, bào, cắt cỏ… Khoảng 80% các loại máy được nhập về đây có xuất xứ từ Trung Quốc.
Theo quan sát tại điểm bán, nhiều chiếc máy phát điện, mô tơ, linh kiện cơ khí, máy móc bị biến dạng trong quá trình vận chuyển và không có khả năng hoạt động. Thế nhưng, sau khi được nhập về, chúng đã được tân trang lại, chủ yếu ở hệ thống điện, sơn dặm lại những chỗ trầy, một phần do tuổi đời, một phần do vận chuyển. Lúc này nhìn máy còn rất mới, và khách khó thẩm định được tình trạng của máy.
Xác định điều kiện phù hợp
Chính thực trạng này nên không ít ý kiến băn khoăn về việc nhập máy móc, thiết bị cũ. Một mặt, có ý kiến ủng hộ việc nới lỏng điều kiện nhập khẩu, ví dụ niên hạn sử dụng 10 năm thay vì 5 năm như thông tư vừa ban hành nói trên, để giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí đầu tư. Mặt khác, có ý kiến lo ngại không khéo sẽ trở thành bãi rác về công nghiệp.
Trước đó, theo Thông tư 20/2014/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 15-7-2014 và có hiệu lực từ ngày 1-9-2014, quy định máy móc, thiết bị đã qua sử dụng được phép nhập khẩu nếu có thời hạn sử dụng không quá 5 năm và chất lượng sản phẩm phải trên 80%. Tuy nhiên, quy định này gặp phải sự phản ứng gay gắt từ các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng.
Vì vậy, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cho ra đời Thông tư 23/2015/TT-BKHCN mới đây, sửa đổi Thông tư 20, kéo dài thời hạn sử dụng của máy móc cũ thành không quá 10 năm, bỏ điều kiện về tỷ lệ chất lượng còn lại, và bổ sung sự phù hợp với các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.
Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đối với điều kiện về tuổi thiết bị nên xác định tuổi máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ theo ngành, lĩnh vực. Ngoài ra, VCCI kiến nghị cần đưa ra tỷ lệ phần trăm chất lượng còn lại của máy móc, thiết bị vì đây là tiêu chuẩn cần thiết để biết thiết bị mới hay cũ.
