HOÀNG ANH -
Có thể giao dịch trong tương lai sẽ thông qua điện thoại di động hay một phương tiện nào khác, không phải tiền mặt. Nhưng liệu điều này có thực sự khả thi?
Tiền mặt dần trở nên lỗi thời và nhiều quốc gia châu Âu đang áp dụng chính sách sử dụng thẻ tín dụng thay cho tiền mặt.
Năm 2012, tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt của dân Mỹ chỉ chiếm 40% so với các hình thức thanh toán khác và có xu hướng ngày càng giảm xuống. Năm ngoái, Pháp và Tây Ban Nha đã ban hành đạo luật hạn chế giao dịch bằng tiền mặt. Ở Pháp, thanh toán quá 1.000 euro tiền mặt sẽ bị xem là bất hợp pháp. Còn tại Đức, giới học giả kinh tế ủng hộ lệnh cấm sử dụng tiền mặt vì họ cho rằng làm thế sẽ hạn chế được tình trạng trốn thuế thu nhập cá nhân và kinh doanh thuốc trái phép.
Về mặt kỹ thuật, giao dịch điện tử giấu tên hoàn toàn có thể thực hiện được nhưng chính phủ các nước rõ ràng không thích kiểu giao dịch này. Nhưng một khi mọi giao dịch của tiền tệ số đều được ghi nhận thì điều này lại tạo ra những kẽ hở bảo mật. Các cơ quan chính phủ có được thông tin giao dịch của người dùng, nên cũng có khả năng các công ty bảo hiểm có được thông tin đó, chưa kể kẻ xấu cũng có thể có được.
Người giàu có thể không lo vấn đề bảo mật vì họ thường thực hiện các giao dịch mua bán dưới danh nghĩa công ty nào đó. Tuy nhiên, những người thuộc tầng lớp thấp hơn thì không thể tránh khỏi bị tiết lộ thông tin cá nhân khi thực hiện thanh toán điện tử bằng tài khoản ngân hàng bình thường. Hơn nữa, việc thanh toán bằng thẻ đối với người nghèo là chưa thực tế, mà một cách thay thế khác khả dĩ hơn là dùng các loại thẻ trả trước, hay voucher mua hàng. Trong mắt họ, thẻ ngân hàng chỉ được dùng để mua hàng trên mạng.
Theo tờ Fast Company, khi tiền tệ được số hóa hoàn toàn, thay cho loại tiền giấy khó theo dõi giao dịch được, chính phủ các nước có thể thí nghiệm cải tiến chính sách tiền tệ dễ dàng hơn nhiều so với tiền giấy hiện thời. Ví dụ như mọi loại tiền tệ đều được thiết lập tự động mất giá một cách từ từ, để khuyến khích người dân tiêu tiền, và giúp đồng tiền luân chuyển nhiều hơn. Tiền tệ số cũng giúp người chi tiền khẳng định được mình mua món hàng nào đó, để về sau những nhận xét, đánh giá của người mua về món hàng đó là những nhận xét thực, không bị tác động bởi những nhận xét “ảo” từ những chiêu tiếp thị. Với tiền tệ số, cha mẹ cũng dễ dàng ràng buộc chi tiêu của con cái, như không cho chúng tự ý “mua sỉ” một món đồ chơi nào đó.
Thụy Điển, một trong vài quốc gia dẫn đầu về phong trào xóa sổ tiền mặt, là ví dụ cho mô hình xã hội chỉ sử dụng thẻ tín dụng. Tại Stockholm, người dân không cần mang theo hóa đơn hay tiền lẻ. Người ta có thể quyên góp cho nhà thờ bằng thẻ tín dụng hay cho tiền bạn bè qua ứng dụng thanh toán cá nhân Swiss khi tách hóa đơn nhà hàng. Nhiều ngân hàng không chấp nhận hoặc cung cấp tiền mặt tại các chi nhánh của họ, còn ứng dụng thanh toán đang ngày một nhiều lên. Ở đây, thanh toán tiền điện thoại không phổ biến vì mọi nhân viên đều được công ty trả hộ tiền điện thoại.
Dù vậy, mô hình này sẽ khó thể nào thực hiện tại nhiều nơi, vì bạn không thể dùng thẻ tín dụng để lê la cà phê góc phố nào đó được.
Tiền mặt dẫu có dấu hiệu lỗi thời nhưng bao lâu để nó trở thành “đồ cổ” vẫn còn là câu hỏi mở. Cũng có thể tiền mặt sẽ chỉ còn dành cho lớp người bình dân, những người không có đủ tiền để làm thẻ ngân hàng hoặc chi trả cho mức phí cao của nó.
