(SGTTO) - Bánh tổ - món ăn lúc đói lòng của khúc ruột miền Trung đã theo chân người Quảng Nam đi khắp các chốn, vào tận vùng Tây Nguyên xa xôi nơi tôi ở.
Ba tôi quê ở Quảng Nam. Xứ Quảng khí hậu khắc nghiệt, bão lũ thường niên, cả gia đình ba bỏ xứ di cư vào Đức Trọng (Lâm Đồng) năm 1975. Tại huyện này có cả một ngôi làng của người dân Điện Bàn (Quảng Nam) mang tên Bồng Lai (trong chốn Bồng Lai Tiên Cảnh). Người dân nơi đây tuy xa quê nhưng mang vào cả một nền ẩm thực đậm đà của xứ Quảng, trong đó có bánh tổ. Cứ mỗi dịp tết đến, tại nhà bà nội tôi lúc nào cũng có món bánh tổ.
Chiếc bánh tổ được làm ra đơn giản, mộc mạc y chang như cái chất của người dân xứ Quảng. Chiếc bánh màu nâu óng, ấn vào mềm mềm trong chiếc rọ tre được làm từ hai nguyên liệu là bột nếp và đường. Đầu tiên nếp được ngâm nước, vo kỹ rồi xay ra cho mịn. Sau đó trộn đường vào bột nếp đã xay, thêm chút gừng cắt sợi rồi đổ vào cái rọ tre đem đi hấp cách thủy. Lúc lấy bánh ra thì nhanh tay rải một lớp mè rang chín lên bề mặt cho đẹp mắt rồi đem phơi.
Bánh tổ thường được cắt lát và chiên phồng lên để thưởng thức. Bánh tổ lúc mới chiên còn mềm và dẻo, lúc chiên, đường trong bánh nóng vàng và tươm ra làm hơi dính răng lúc ăn. Chiên lát bánh tổ là mùi thơm ngòn ngọt của đường quyện với hương thơm nếp ngào ngạt khắp gian nhà. Ăn bánh tổ chiên phồng kèm với một ngụm trà thì không gì bằng.
Bánh tổ chiên khéo là khi phần rìa hơi giòn nhưng bên trong vẫn còn đủ mềm, cắn vào một cái nghe tiếng rồn rột của lớp vỏ bị vỡ nhưng rồi lại đến ngay cái phần bánh mềm mềm ngòn ngọt, dính răng bên trong. Bánh tổ chiên có mùi thơm của nếp quyện với hương gừng và chút beo béo của mè. Bánh tổ chiên già lửa thì lúc để càng nguội sẽ cứng hết cả chiếc, ăn vào chỉ nghe rào rạo và chiếc bánh bị vỡ tan ra trong miệng, không còn cảm nhận được vị ngọt hay cái mềm bùi bùi của bánh.
Bánh tổ để ra mùng dần bị mốc vì không có chất bảo quản hoặc là cứng lại và vỡ ra khỏi kết cấu ban đầu. Thế nên ba ngày tết cứ chiều lại là mẹ chiên bánh tổ, đám nhỏ lại tha hồ chạy qua, chạy lại bàn ăn rồi nhón một miếng, ăn xong tay chân lấm lem mỡ.
Sau này, khi tết đã dần đủ đầy hơn, bánh tổ vẫn giữ một vị trí quan trọng trong lòng những người con gốc Quảng. Cái chất dinh dính thân tình trong bánh tổ như chất gắn kết với xứ Quảng xa xôi qua thức bánh giản dị, mộc mạc.
Hạnh Tâm
