Hoàng Xuân Phương -
Chuyển động thị trường trong thời gian gần đây cho thấy những chuyện lạ, nhiều công ty bỏ qua tiến trình cổ phần hóa bằng thực hiện chào giá ban đầu IPO tại sàn chứng khoán mà lại nâng vốn theo cách phát hành cổ phiếu bằng tiền ảo gọi là ICO.
Danh sách công ty nâng vốn làm ăn bằng phát hành cổ phiếu tiền ảo (Initial coin offerings - ICO) cứ mỗi ngày một dài ra và mở rộng đến nhiều nước trên thế giới. Nhưng với công chúng và hầu hết các nhà đầu tư cổ phiếu phổ thông thì việc phát hành cổ phiếu bằng tiền ảo vẫn còn là điều xa lạ. Có thể hiểu ICO là việc người ta định giá một công ty bằng một số đơn vị tiền ảo quy ước, thí dụ như KodakCoin, rồi phát hành công khai cho những ai muốn mua cổ phiếu này bằng tiền thật để nhờ đó mà doanh nghiệp phát triển các dự án. Các cổ phiếu ảo này sẽ được mua đi bán lại trên thị trường như các cổ phiếu thật, và giá trị cũng lên xuống tùy vào giá trị doanh nghiệp khi ăn nên làm ra hay những lúc thua lỗ. Việc các công ty tự phát hành tiền ảo cho mình tuy tạo nên tình trạng phân tán, nhưng có cái hay là đồng tiền không bị thả nổi như bitcoin, trái lại được bảo chứng bằng chính giá trị doanh nghiệp.
Từ cuối tháng 7-2017, trang marketwatch.com đã lưu ý các nhà đầu tư cổ phiếu về bản chất của việc đầu tư cổ phiếu bằng tiền ảo, thông qua ICO, và cả những rủi ro lớn. Trang này cũng cung cấp danh sách các công ty đã thực hiện ICO trước đó trong năm, dựa trên nguồn từ Coinschedule.com, và cho biết sức thu hút của cổ phiếu tiền ảo đã lên rất nhanh, có khi tới 150 triệu đô la Mỹ chỉ sau ba giờ, và tổng giá trị phát hành cổ phiếu ảo đến thời điểm này đã lên đến 1,3 tỉ đô la và lên đến 4 tỉ đô la tính đến cuối năm 2017. Làn sóng đầu tư bằng cổ phiếu ảo xảy ra cùng lúc với cơn sốt bitcoin nhưng không hẳn là vì bitcoin, bởi ICO đang trở thành một trong năm phương cách nâng vốn cho doanh nghiệp thay vì phải tiến hành thủ tục IPO phức tạp và tiềm ẩn rủi ro. Mặt khác, các công ty khởi nghiệp có thể tự phát hành cổ phiếu mà không cần nhờ đến một tổ chức tài chính và doanh nghiệp có thể chọn lựa một loại tiền ảo trên thị trường như Ether hay tự sản xuất ra tiền ảo cho mình bằng kỹ nghệ đào mỏ máy tính.
Kodak đang chọn con đường tự sản xuất tiền KodakCoin và hợp tác với công ty công nghệ Wenn Digital thuộc tập đoàn Wenn Media Group ở London để thực hiện việc phát hành cổ phiếu ICO, không phải qua một sàn giao dịch chứng khoán mà qua nền tảng KodakOne. Ngày thực hiện chào giá ban đầu bằng tiền ảo tức ICO được định vào cuối tháng này ở Mỹ, Canada và một số thị trường chọn lọc khác. Nhưng theo techcrunch.com ngay trong ngày công bố kế hoạch, ngày 9-1, giá cổ phiếu của Kodak đã tăng 37,60%, lên mức 4,30 đô la Mỹ. Tại Hội chợ triển lãm CES 2018, Kodak công bố dự án Kodak KashMiner đào mỏ máy tính sản xuất tiền ảo, tức tiền KodakCoin. Dự án này được thực hiện bởi công ty đối tác của Kodak là Spotlite, các cá nhân tham gia công việc đào mỏ sẽ được Spotlite cung cấp phần mềm công cụ, và lợi nhuận từ các đồng tiền ảo tạo ra sẽ phân chia giữa người đào mỏ và doanh nghiệp.
Công ty chia sẻ phim ảnh Eastman Kodak là một trong một loạt công ty có giá trị doanh nghiệp tăng vọt lên khi công bố kế hoạch nâng vốn bằng công nghệ blockchain. Sự sôi động càng nhân lên khi các công ty công nghệ vốn nắm trong tay kỹ thuật blockchain gia nhập vào hàng ngũ những nhà đầu cơ ICO cho các doanh nghiệp, và sự việc sẽ không ngừng tại đó khi các công ty nâng vốn bằng ICO lại tiếp tục đầu tư vào những công ty khác. Slack đã đầu tư vào 11 công ty con, bằng nguồn vốn từ Slack Fund. Hiện có 20 loại tiền ảo được chính các công ty nâng vốn bằng ICO phát hành với tổng giá trị lên tới 1 tỉ đô la. Với việc các công ty tự phát hành cổ phiếu ảo, tự đầu tư tiền ảo vào những công ty con của mình, thị trường đầu tư sẽ được mở rộng xét theo mặt tích cực, nhưng mặt tiêu cực có thể là sự hỗn loạn nhất thời.
