(SGTT) - ChatGPT và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang được sử dụng rộng rãi trong học tập, công việc và đời sống. Thế nhưng, ít ai biết rằng mỗi lượt truy vấn đến những mô hình này có thể tiêu tốn một lượng điện và nước nhất định.
- Những món đồ công nghệ cho ngày tết thảnh thơi
- Nhật Bản phát minh thêm công nghệ ánh sáng giúp trái cây tươi ngon hơn
Một câu hỏi, nhiều chi phí “vô hình”
Ông Sam Altman, CEO OpenAI, từng thông tin trên blog cá nhân rằng mỗi câu trả lời mà ChatGPT tạo ra tiêu thụ trung bình khoảng 0,34 Wh điện và sử dụng 0,000085 gallon nước để làm mát cho trung tâm dữ liệu.
Hay so sánh với trình duyệt tìm kiếm Google, mỗi truy vấn ChatGPT tốn gấp 10 lần điện năng. Nếu một người gửi đoạn văn khoảng 100 từ để AI xử lý và phản hồi, hệ thống có thể tiêu thụ tới 0,14 kWh điện (đủ để thắp sáng 14 bóng đèn LED trong một giờ đồng hồ), và cần lượng nước tương đương một chai nước 500ml chỉ cho việc làm mát.
Nhìn qua, con số tiêu thụ năng lượng cho từng lượt truy vấn tưởng chừng chưa cao, nhưng khi nhân lên với hàng triệu, thậm chí hàng tỉ lượt truy vấn mỗi ngày trên toàn cầu, mức tiêu thụ năng lượng và nước của các mô hình AI như ChatGPT là không hề nhỏ. Đó là chưa kể đến nhu cầu ngày càng tăng khi AI được tích hợp vào nhiều ứng dụng khác nhau, từ chăm sóc khách hàng, dịch văn bản đến lập trình hay thậm chí sáng tác văn học.
Giải pháp cho tương lai AI "xanh”
Trước áp lực này, các công ty công nghệ lớn bắt buộc phải có hành động. Microsoft đặt mục tiêu đạt phát thải carbon bằng 0 vào năm 2030, đồng thời đầu tư vào năng lượng tái tạo và các lò phản ứng hạt nhân modul nhỏ (SMR). Google cũng công bố kế hoạch sử dụng hoàn toàn năng lượng không phát thải cho toàn bộ hạ tầng AI vào năm 2030.
Bên cạnh đó, một số nhà nghiên cứu đề xuất hướng tiếp cận AI hiệu quả, tức là tối ưu hóa thuật toán, giảm độ phức tạp mô hình để tiết kiệm điện và nước. Một số dự án thử nghiệm đang phát triển AI hoạt động hiệu quả trên phần cứng thấp tiêu thụ, hoặc sử dụng kỹ thuật “huấn luyện tiết kiệm” (low resource training) nhằm giảm áp lực lên môi trường.
Dù việc phát triển AI là xu thế không thể đảo ngược, người dùng vẫn có thể góp phần giảm tác động môi trường bằng các lựa chọn sử dụng hợp lý, như tránh lạm dụng ChatGPT vào các truy vấn không cần thiết, ưu tiên các truy vấn ngắn gọn, hay tìm đến những nền tảng có công bố minh bạch về tiêu thụ năng lượng.
Đồng thời, người dùng có thể gây sức ép buộc các doanh nghiệp AI minh bạch hơn về dấu chân sinh thái - một thước đo nhu cầu về các diện tích đất, nước có khả năng cho năng suất sinh học cần thiết để cung cấp thực phẩm, gỗ cho con người, bề mặt xây dựng cơ sở hạ tầng, diện tích hấp thụ CO2, khả năng chứa đựng và đồng hóa chất thải...
Có thể nói, ChatGPT hay các nền tảng AI đang là một bước tiến lớn về công nghệ, nhưng đằng sau mỗi câu trả lời thông minh là cái giá môi trường phải trả không thể xem nhẹ. Đã đến lúc ngành công nghệ và cả người dùng cần nhìn nhận nghiêm túc về tính bền vững trong kỷ nguyên AI này.
Theo Business Insider, The Verge, Washington Post
